wybierz dział

Małoletni na sali rozpraw

2017-08-11

Na podstawie ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od 14 lipca 2017 r., małoletni uzyskali prawo wstępu na sale rozpraw w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jest to istotna zmiana w porównaniu z dotychczas obowiązującymi zasadami. Do tej pory zasadą było, że na posiedzenia jawne wstęp na salę sądową mają – poza stronami i osobami wezwanymi – tylko osoby pełnoletnie.

Po noweli, umożliwiono wstęp na sale rozpraw także małoletnim. Jednakże nie jest to dostęp nieograniczony i zupełnie swobodny. Ostateczna decyzja, czy małoletni na salę wejdzie, należy do Przewodniczącego składu, który może zezwolić na obecność na posiedzeniu małoletnim.

Przewodniczący decydując o możliwości wstępu, musi brać pod uwagę kilka okoliczności – jest to w szczególności: niezakłócony przebieg posiedzenia, ewentualna demoralizacja małoletniego przez treści prezentowane w trakcie posiedzenia.

Pamiętać należy, że każdy przypadek Przewodniczący rozstrzygać będzie indywidualnie, z uwzględnieniem charakteru sprawy oraz osoby małoletniego.

Zmiana ta stanowi realizację postulatu zawartego w petycji P9-23/16 wniesionej do Senatu w dniu 21 marca 2016 r. Autor petycji zwrócił się o wprowadzenie zmiany w art. 95 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowił, że na posiedzenia jawne wstęp na salę sądową mają – poza stronami i osobami wezwanymi – tylko osoby pełnoletnie, a na posiedzenia niejawne mają wstęp tylko osoby wezwane. Autor petycji postulował dodanie do art. 95 p.p.s.a. § 2 w brzmieniu: „Sąd może zezwolić na obecność na posiedzeniu jawnym osobie małoletniej, która ukończyła 13 rok życia.” Petycja wprawdzie dotyczyła postępowania przed sądami administracyjnymi, ale ustawodawca słusznie zauważył, że zmiana powinna także obejmować postępowanie cywilne, gdyż brak było racjonalnych przesłanek do pozbawienia małoletnich tego uprawnienia w postępowaniu cywilnym. W postępowaniu karnym takie uprawnienie występuje już od lat.

Zwrócono uwagę również na prawo międzynarodowe – zgodnie z art. 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, również osoby małoletnie mają prawo do posiadania opinii (z racji tego, że jest to prawo każdego człowieka) i powinny wiedzieć jak działa władza oraz posiadać własne poglądy na wszelkie tematy.

Argumentem przemawiającym za zmianą było także to, że zezwolenie małoletnim na przebywanie na Sali rozpraw w charakterze publiczności będzie miało walor edukacyjny oraz przygotuje małoletnich do czynnego udziału w życiu publicznym.

Jest to słuszny wniosek, biorąc pod uwagę występujące zmiany społeczne oraz większą świadomość własnych praw.

W praktyce zmiana ta może oznaczać, że w ramach zajęć szkolnych małoletni będą mogli uczestniczyć w posiedzeniu sądu, poznać podstawy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości oraz pogłębiać w ten sposób swoją wiedzę.

Bardziej znaczącą konsekwencją zmiany jest to, że wreszcie rodzice, czy też opiekunowie prawni, którzy muszą stawić się w sądzie, będą mogli zabrać ze sobą na salę rozpraw dzieci, nie martwiąc się o to, jak zorganizować opiekę nad nimi, w czasie, gdy ci będą na sali rozpraw. 

Autor: Dorota Słowińska - Radca Prawny Kancelarii Prawnej WEC Sroczyński i Wspólnicy Sp.k.

Wszelkie prawa zastrzeżone © Kancelaria Prawna WEC Sroczyński i Wspólnicy